گلستان با تولید محصولاتی نظیر گندم، گوشت، مرغ، کلزا، آفتابگردان و تخم‌مرغ، همواره در میان سه استان برتر کشور قرار داشته و با تکیه بر ظرفیت‌های طبیعی و انسانی خود، بستری بی‌نظیر برای نوآوری، تولید و توسعه اقتصادی فراهم کرده است.

استان گلستان با دارا بودن حدود ۶۷۰ هزار هکتار زمین کشاورزی و باغی، یکی از غنی‌ترین مناطق کشاورزی ایران به شمار می‌رود. این استان سالانه، در شرایط عادی و به دور از چالش‌های اقلیمی نظیر خشکسالی، بیش از پنج میلیون تن انواع محصولات کشاورزی، دامی و شیلاتی تولید می‌کند.

این حجم تولید، تنها بخشی از توان زیرساختی کشاورزی گلستان را به نمایش می‌گذارد و نشان‌دهنده پتانسیل عظیم این منطقه برای ایفای نقش محوری در توسعه اقتصادی کشور است.

از مزارع وسیع گندم و کلزا گرفته تا باغ‌های میوه و تولیدات دامی و شیلاتی، گلستان با تنوع بی‌نظیر محصولات خود، به عنوان یکی از کلیدی‌ترین مناطق کشاورزی کشور شناخته می‌شود.

با این حال، تنها ۳۰ درصد از محصولات خام کشاورزی استان در صنایع محلی فرآوری می‌شود که این رقم در مقایسه با ظرفیت‌های موجود، ناچیز است.

برنامه هفتم توسعه با هدف‌گذاری افزایش این میزان به ۵۰ درصد و گسترش سامانه‌های نوین آبیاری از ۷۸ هزار هکتار به ۱۸۰ هزار هکتار، نقشه راهی جاه‌طلبانه برای تحول کشاورزی گلستان ترسیم کرده است.

این برنامه نه تنها به دنبال افزایش بهره‌وری منابع آب است، بلکه با تمرکز بر توسعه صنایع تبدیلی، قصد دارد ارزش افزوده محصولات کشاورزی را افزایش دهد و وابستگی به خام‌فروشی را کاهش دهد.

تحقق این اهداف، نیازمند سرمایه‌گذاری‌های کلان، هماهنگی بین دستگاه‌های اجرایی و رفع موانع تولید از جمله تأمین اعتبارات از سازمان مدیریت بحران و افزایش دسترسی بهره‌برداران به تسهیلات بانکی ارزان‌قیمت است.

چالش‌های پیش‌رو: از خشکسالی تا موانع مالی

کشاورزی گلستان، با وجود ظرفیت‌های عظیم، با چالش‌های متعددی مواجه است که به توجه فوری و راهکارهای عملیاتی نیاز دارد که در نشست اخیر مجمع نمایندگان مجلس شورای اسلامی گلستان با مسئولان سازمان جهاد کشاورزی، این چالش‌ها به طور جامع مورد بررسی قرار گرفت.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گلستان، در این نشست به مشکلات کلیدی این بخش اشاره کرد و گفت: خسارت‌های ناشی از خشکسالی‌های مکرر، بدهی‌های سنگین بهره‌برداران به دلیل کاهش تولید و مشکلات دریافت تسهیلات بانکی، از جمله موانعی هستند که تولیدکنندگان کشاورزی استان را تحت فشار قرار داده‌اند.

ابراهیم هزارجریبی خواستار حمایت گسترده‌تر نمایندگان مجلس برای جذب اعتبارات از سازمان مدیریت بحران و افزایش سهم گلستان از تسهیلات ارزان‌قیمت شد تا بتوان بخشی از این فشارها را کاهش داد.

وی بیان کرد: خشکسالی، به عنوان یکی از مهم‌ترین تهدیدات کشاورزی گلستان، نه تنها تولید محصولات را کاهش داده، بلکه هزینه‌های تولید را افزایش و بدهی‌های کشاورزان را تشدید کرده است.

به گفته هزارجریبی علاوه بر این، کمبود زیرساخت‌های مناسب، نظیر آب‌بندان‌های نیمه‌تمام و سامانه‌های زهکشی اراضی ساحلی، بهره‌وری کشاورزی را محدود کرده است که این چالش‌ها، همراه با مشکلات توزیع عادلانه نهاده‌ها و سوخت، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و هماهنگی بین دستگاه‌های اجرایی است تا گلستان بتواند از ظرفیت‌های خود به طور کامل بهره‌برداری کند.

دیدگاه نمایندگان: اصلاح زیرساخت‌ها و حمایت همه‌جانبه از کشاورزان

نمایندگان مجلس شورای اسلامی گلستان، با درک اهمیت راهبردی این استان در امنیت غذایی کشور، بر ضرورت تقویت زیرساخت‌های کشاورزی، اصلاح الگوی کشت و رفع موانع تولید تأکید کردند.

عبدالغفور امان‌زاده، نماینده گرگان و آق‌قلا و عضو کمیسیون کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست مجلس، بر لزوم توجه ویژه به زیرساخت‌های کشاورزی تأکید کرد.

وی اصلاح الگوی کشت با در نظر گرفتن شرایط بومی هر منطقه و نظرات کارشناسی را گامی اساسی برای افزایش بهره‌وری دانست و خواستار تلاش مضاعف برای رفع موانع تولید، از جمله تأمین به‌موقع نهاده‌ها و تسهیلات بانکی، شد.

سیدنجیب حسینی، نماینده مینودشت، کلاله، مراوه‌تپه و گالیکش، تقویت تعامل بین دستگاه‌های اجرایی و وزارتخانه‌ها را برای تحقق اهداف اقتصادی استان ضروری دانست.

وی بر استفاده از ظرفیت تعاونی‌های کشاورزی و صندوق توسعه در شهرستان‌های تابعه تأکید کرد و معتقد بود که این نهادها می‌توانند نقش مهمی در رونق اقتصادی منطقه از طریق کشاورزی ایفا کنند.

حسینی همچنین خواستار برنامه‌ریزی برای تقویت زنجیره ارزش محصولات کشاورزی و توسعه صنایع تبدیلی شد تا ارزش افزوده بیشتری نصیب کشاورزان شود.

رحمت‌الله نوروزی، نماینده علی‌آباد کتول، بر رسیدگی فوری به مطالبات کشاورزان، از جمله تأمین سوخت، تکمیل آب‌بندان‌های نیمه‌تمام و پرداخت به‌موقع مطالبات گندم‌کاران، کلزاکاران و توتون‌کاران تأکید کرد.

وی با اشاره به توانمندی علمی بخش کشاورزی گلستان، خواستار بهره‌گیری بیشتر از ظرفیت مراکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی برای ارتقای بهره‌وری شد.

نوروزی معتقد است که با بازنگری دقیق در الگوی کشت و استفاده از فناوری‌های نوین، می‌توان بسیاری از چالش‌های پیش روی کشاورزی استان را برطرف کرد.

عبدالجلال ایری، نماینده کردکوی، ترکمن، بندرگز و گمیشان در مجلس شورای اسلامی، توسعه کشت محصولات کم‌آب‌بر و مقاوم به شوری، نظیر سالیکورنیا، را از اولویت‌های جهاد کشاورزی دانست.

وی همچنین بر بهره‌وری اراضی دیم، رفع مشکلات بیمه خشکسالی، اجرای کامل کشت قراردادی برای حمایت از بهره‌برداران و تکمیل طرح زهکشی اراضی ساحلی تأکید کرد.

ایری معتقد است که این اقدامات می‌توانند به پایداری تولید در شرایط کم‌آبی کمک کنند و اقتصاد کشاورزی منطقه را تقویت کنند.

رمضانعلی سنگدوینی، نماینده گرگان و آق‌قلا، مدیریت صحیح الگوی کشت، تأمین نهاده‌های کشاورزی، توزیع عادلانه سوخت بر اساس سطح زیرکشت و تقویت آب‌بندان‌ها برای تأمین آب زمستانه را از مطالبات کلیدی برشمرد.

وی با تأکید بر نقش مراکز تحقیقات کشاورزی در معرفی روش‌های نوین کشت و محصولات پربازده، خواستار توجه بیشتر به راهکارهای علمی برای افزایش راندمان تولید شد.

سنگدوینی همچنین بر ضرورت تقویت صندوق تعاونی کشاورزی و ارائه تسهیلات بانکی برای حمایت از کشاورزان تأکید کرد.

آمادگی مجمع نمایندگان برای تحول کشاورزی گلستان

عبدالحکیم آق‌ارکاکلی، دبیر مجمع نمایندگان گلستان، با اعلام آمادگی کامل این مجمع برای مذاکره با دستگاه‌های مرتبط برای حل مشکلات بخش کشاورزی، مدیریت خشکسالی را اولویت اصلی پایداری تولید دانست.

وی بر امهال تسهیلات کشاورزان، تمرکز بر توسعه صنایع تبدیلی و افزایش بهره‌وری به عنوان بخش‌هایی از برنامه هفتم توسعه تأکید کرد و افزود: با پیگیری این اولویت‌ها، گلستان می‌تواند نقش خود را در رشد اقتصادی کشور تقویت کند.

نشست مجمع نمایندگان گلستان با مسئولان جهاد کشاورزی، بار دیگر اهمیت راهبردی این استان در تأمین امنیت غذایی کشور را برجسته کرد. گلستان، با تکیه بر ظرفیت‌های بی‌نظیر خود، از زمین‌های حاصلخیز و اقلیم متنوع گرفته تا نیروی انسانی متعهد، پتانسیل تبدیل شدن به یک مرکز صنعتی-کشاورزی پایدار را دارد.

اصلاح ساختارهای کشاورزی، حمایت همه‌جانبه از کشاورزان، توسعه زیرساخت‌ها و بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و تحقیقاتی، می‌تواند این استان را به الگویی موفق در کشاورزی مدرن تبدیل کند.