«تام باراک» را به «تزار شرق» میشناسند، او اکنون با چهار مأموریت در مثلث ترکیه سوریه اسرائیل عازم منطقه شده است.
در ادامه تلاشها برای ترسیم مجدد نقشههای نفوذ در خاورمیانه، نام «تام باراک» بهعنوان یکی از بحثبرانگیزترین سفرای آمریکا در سالهای اخیر، نهتنها در آنکارا، بلکه در کل منطقه مطرح میشود.تام باراک، ۷۷ ساله، تاجر و دوست نزدیک ترامپ که سررشتهای از دیپلماسی ندارد. او اصالتاً مسیحی-لبنانی است و خانوادهاش در سال ۱۹۰۰ به آمریکا مهاجرت کردند.
پس از بهقدرت رسیدن ترامپ، باراک بهسمت سفیر آمریکا در آنکارا منصوب شد و سمت «فرستاده ویژه آمریکا در سوریه» نیز خیلیزود به وظایفش افزوده شد تا نشاندهنده ماهیت پیچیده مأموریتی باشد که در مثلث ژئوپلیتیکی ترکیه-سوریه-اسرائیل به او سپرده شده است.
راهبرد تعاملی آمریکا با ترکیه
علیرغم استقبال ترکیه از انتصاب باراک بهعنوان سفیر آمریکا در آنکارا، اما اظهارات آوریل گذشته وی در سنا نشان میدهد، هدف کاخسفید بازنگری در جایگاه سیاسی و اقتصادی ترکیه در چارچوب راهبردهای منطقهای جدید آمریکاست.
ناظران برنامههای باراک را «دستورکار جدید آمریکا در ترکیه» و نسخه دیگری اظهارات «استیو ویتکوف» میدانند که هدف آن مشارکتدادن آنکارا در سیاستهای منطقهای تقابلی آمریکا با ایران، روسیه و چین، در ازای اتحاد عمیقتر با اسرائیل است.
باراک همچنین مأموریت دارد، مانع از هرگونه درگیری مستقیم آنکارا و تلآویو در سوریه شود، موضوعی که ترامپ در دیدارش با نتانیاهو در کاخسفید نیز به آن اشاره داشت.

نقش ژئوپلیتیکی مورد نظر برای ترکیه
باراک سخنانش در آنکارا را با تشکر از ترکیه بهخاطر کمکهایش به ناتو و نقش آن در «مبارزه با داعش» آغاز کرد و موضع آنکارا در جنگ اوکراین را ستود. او به همکاریهای آنکارا و واشنگتن در حوزه انرژی، بهویژه واردات گاز نیز اشاره و تأکید کرد، این همکاریها درحال گسترش است.
از نظر اقتصادی، باراک همکاری ترکیه و آمریکا را فرصتی راهبردی برای کاهش نفوذ چین و طرح کمربندوجاده میداند و معتقد است، ترکیه درحال گرفتن جای چین در آفریقاست.
معادلات خاورمیانهای باراک
باراک در سخنرانی خود در سنا، معادلات حساس منطقهای را اینچنین ترسیم کرد، وی با تأکید بر اینکه سقوط دمشق راه آمریکا، ترکیه و اسرائیل را در سوریه باز کرده، روی کارآمدن «جولانی» را فرصتی میداند که واشنگتن، تلآویو و آنکارا باید از آن بهرهبرداری کنند.او مستقیماً «اردوغان» را مورد خطاب قرار میدهد و میگوید: «توصیه میکنم، از تقابل با ترامپ اجتناب کند.»
بر این اساس مأموریت اصلی باراک در منطقه را باید در تلاش برای ایجاد هماهنگی بین «سه رویکرد» در سوریه ملاحظه کرد:
آمریکا از یکسو، بهدنبال عادیسازی روابط سوریه با اسرائیل و از سوی دیگر، واداشتن آنکارا به پذیرش خودمختاری کُردهای سوریه است. در مورد اول بهنظر نمیرسد، باراک با مشکلی مواجه شود. جولانی بارها از تمایلش به عادیسازی روابط با اسرائیل سخنگفتهاست. اما درخصوص کُردها، از آنجا که آنکارا دادن خودمختاری به آنها را تهدیدی امنیتی برای خود میداند، باراک راه دشواری پیشرو خواهد داشت.
در سوریه، اسرائیل از یکسو، خواهان ایجاد منطقهای حائل با حمایت از خودمختاری دروزیهاست و از سویدیگر، خواهان جلوگیری از تشکیل ارتشی قدرتمند است، اهدافی که با سرسپردگی جولانی بهنظر نمیرسد، تحقق آنها برای باراک دشوار باشد.
هدف سوم خود آمریکاست که خواهان جلوگیری از تحقق آرزوی ترکیه در روی کارآمدن حکومتی اسلامگرا وابسته به آنکارا در دمشق است.
میانجیگری بین آنکارا و قسد
باراک در تلاش برای نزدیککردن مواضع آنکارا و «قسد» با «مظلوم عبدی»، فرمانده قسد تماس گرفت و طی آن ضمن تأکید بر ادامه سیاست مبارزه با «داعش» واشنگتن در سوریه، خواستار ادامه مذاکرات وی با آنکارا شد.عبدی با اشاره به آتشبس دوماههنیمه بین قسد و ترکیه و کانالهای مستقیم و غیرمستقیم مذاکره، به درخواست ترکیه برای ادغام قسد در ارتش جدید سوریه اشاره کرد.
تغییر گفتمان ترکیه نشان از نزدیکی قسد و آنکارا دارد و این در اظهارات مقامات ترکیهای از جمله اردوغان بهخوبی مشهود است.
انتقاد از لوزان
باراک در مصاحبه با کانال NTV ترکیه از معاهده لوزان انتقاد کرد و گفت که این معاهده همانند سایکس-پیکو و سیور، کُردها را از حقوقاشان محروم کرده است.اگرچه معاهده لوزان پایهواساس شکلگیری جمهوری ترکیه است، اما آنکارا واکنشی به این اظهارات نشان نداد.
ناظران سکوت آنکارا را بهمعنای موافقت با موضع باراک نمیدانند، بالعکس آن را تعارض رویکرد آنکارا و باراک ارزیابی میکنند.اظهارات باراک به این دلیل نگرانکننده است، چون از منظر ضداستعماری بیان نمیشود، بلکه آن را بابی برای ترسیم مجدد نقشههای منطقه به نفع یک طرح کُردی جدید میداند که آنکارا خواهان آن نیست.
چهار مأموریت باراک
مأموریت باراک در مثلث ترکیه–اسرائیل-سوریه را میتوان در 4 مورد ملاحظه کرد:
عادیسازی روابط سوریه با اسرائیل و مشروعیتبخشیدن به اشغال بلندیهای جولان.
فشار بر آنکارا برای به رسمیتشناختن قسد و خودمختاری کُردها در سوریه.
جلوگیری از درگیری ترکیه و اسرائیل در سوریه.
همسوسازی رویکرد اسرائیل با آمریکا در مسائل منطقهای ازجمله ایران و غزه.
در منطقهای که سالهاست، روی آرامش بهخود ندیده، بحرانها بر پیچیدگی شرایط حاکم بر آن میافزایند، باراک آمده، خود را بازیگری کلیدی در ساماندهی مثلث ترکیه-سوریه-اسرائیل نشان دهد، نقشی که فراتر از دیپلماسی است و با مهندسی موازنههای منطقهای مرتبط است.
منبع : فارس
پایان خبر
Sunday, 18 October , 2026