با وجود موج گسترده تحسین‌ها و جوایز بین‌المللی، بسیاری از منتقدان معتقدند فیلم جدید جعفر پناهی واجد کیفیتی نیست که چنین موفقیتی را توجیه کند. اختلاف میان ارزش هنری اثر و توجه سیاسی جشنواره‌ها به موضوع تازه‌ای در نقد سینمایی بدل شده است. ابتدای سال جاری، دو فیلم از ایران در جشنواره کن حضور یافتند؛ […]

با وجود موج گسترده تحسین‌ها و جوایز بین‌المللی، بسیاری از منتقدان معتقدند فیلم جدید جعفر پناهی واجد کیفیتی نیست که چنین موفقیتی را توجیه کند. اختلاف میان ارزش هنری اثر و توجه سیاسی جشنواره‌ها به موضوع تازه‌ای در نقد سینمایی بدل شده است.

ابتدای سال جاری، دو فیلم از ایران در جشنواره کن حضور یافتند؛ یکی با مجوز رسمی ارشاد و دیگری بدون هرگونه مجوز و حتی با حمایت مالی برخی کشورها در داخل ایران به‌صورت غیرقانونی تولید شد.
با وجود این، همین فیلم توانست با اتکا به فضای سیاسی جشنواره، نخل طلای کن را دریافت کند؛ رخدادی که همان زمان هم بسیاری معتقد بودند کیفیت اثر در حد و اندازه دریافت چنین جایزه‌ای نیست، اما سیاست‌ورزی بر معیارهای سینمایی چربید.
این فیلم اکنون نیز در اغلب جشنواره‌ها جوایزی کسب می‌کند و عملاً برای حضور در اسکار که آن هم سال‌هاست از سیاسی‌کاری جدا نیست خیز برداشته است.
در همین زمینه، مارکوس اوزل، سردبیر کایه دو سینما، درباره فیلم «یک تصادف ساده» به کارگردانی جعفر پناهی چنین نوشته است: «سینمایی سیاسی اما اندازه‌گیری‌شده که تنها لرزشی گناهکارانه ایجاد می‌کند، بی‌آنکه واقعاً مزاحمت یا پرسشی جدی بیافریند. پناهی تمثیل و افسانه‌ای جهان‌شمول را برمی‌گزیند که در نهایت اطلاعات چندانی از ایران امروز به ما نمی‌دهد. اثر پیشین او، خرس نیست، به‌مراتب منحصربه‌فردتر و مرتبط‌تر بود.»
اوزل سپس در مقایسه‌ای، به فیلم «صراط» از اولیویه لاشه اشاره می‌کند و می‌نویسد: «اگرچه صراط از نظر سبک بسیار متفاوت است، اما همان روش ابهام در مواجهه با مسائل جدی از جنگ گرفته تا تروریسم را زیر عنوان گشودگی تمثیلی و پیشنهاد استعاری تکرار می‌کند.
اینجا جمله معروف گدار به‌خاطر می‌آید: “فیلم سیاسی ساختن نه، بلکه سیاسی فیلم ساختن.” در آثار پناهی و لاشه، بعد سیاسی یا شبه‌معنوی بیشتر شبیه نیتی از پیش تعیین‌شده است؛ محاسبه‌ای آگاهانه که با وصل نکردن همه نقاط، به تماشاگر اجازه می‌دهد هر آنچه خواست تصور کند. در مقابل، فیلم جدید نداو لَپید (Yes) وجه سیاسی را کاملاً از طریق انرژی فیزیکی و بیانی تصویری آشکار می‌سازد.»
پایان خبر