هوای گرم، تنش آبی و کمبود آب از چالش‌های جدی در دنیای امروز به شمار می‌روند. با توجه به لزوم جلوگیری از هدررفت آب و مدیریت بهینه منابع آبی، اتخاذ راهکارهای مناسب و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین می‌تواند به حفظ منابع آبی و بهبود کیفیت زندگی انسان‌ها کمک کند.

صرفه‌جویی در مصرف آب نه تنها به تأمین نیازهای آینده کمک می‌کند، بلکه به پایداری محیط زیست نیز کمک شایانی خواهد کرد.

سیستان و بلوچستان با مشکلات عمده‌ای در زمینه آب و منابع آبی مواجه است، گرما و تنش‌های آبی ناشی از تغییرات اقلیمی، و همچنین هدررفت آب در بخش‌های مختلف، به شدت بر زندگی روزمره و کشاورزی مردم این استان تأثیر گذاشته، افزایش دما باعث تبخیر بیشتر آب‌ها و کاهش رطوبت خاک می‌شود این مساله بویژه در مناطقی که بارندگی‌ها محدود بوده موجب کاهش منابع آب زیرزمینی و سطحی می‌شود.

با این وجود سیستان و بلوچستان، به عنوان یکی از استان‌های وسیع و کم‌آب کشور، با چالش‌های جدی در زمینه منابع آبی مواجه بوده که افزایش دما و تغییرات اقلیمی، به ویژه در فصل‌های گرم، تنش آبی را در این منطقه تشدید کرده است.

راهکارهای جلوگیری از هدررفت آب

توسعه روش‌های آبیاری مدرن مبنی بر ترویج استفاده از سیستم‌های آبیاری قطره‌ای و دیگر تکنیک‌های بهینه می‌تواند به کاهش هدررفت آب کمک کند، علاوه بر آن بهینه‌سازی شبکه‌های توزیع آب شامل تعمیر و بهبود زیرساخت‌های توزیع آب و کاهش نشت می‌تواند به افزایش کارایی و کاهش هدررفت آب کمک کرده همچنین آموزش و آگاهی‌بخشی با برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی برای کشاورزان و عموم مردم درباره مدیریت منابع آب و تکنیک‌های صرفه‌جویی می‌تواند تأثیر مثبتی داشته باشد.

استفاده از فناوری‌های نوین مانند حسگرها و سیستم‌های مدیریت هوشمند آب می‌تواند به کاهش هدررفت و بهینه‌سازی مصرف آب کمک کند.

هدررفت آب به معنای اتلاف آب در فرآیندهای مختلف بوده که جلوگیری از آن می‌تواند به کاهش تنش آبی و کمبود آب کمک شایانی کند. برخی از دلایل لزوم جلوگیری از هدررفت آب عبارتند از حفظ منابع آبی، افزایش کارایی کشاورزی، کاهش هزینه‌ها و پایداری محیط زیست، چرا که هدررفت آب می‌تواند به افزایش هزینه‌های تأمین آب منجر شود، با مدیریت صحیح و جلوگیری از هدررفت، می‌توان هزینه‌ها را کاهش داد، همچنین حفظ منابع آب و جلوگیری از هدررفت آن، به پایداری اکوسیستم‌ها و حفظ تنوع زیستی کمک می‌کند.

عبور بی خطر از تابستان با کاهش هدر رفت آب در زاهدان

فرماندار شهرستان زاهدان گفت: یکی از معضلات آب در این شهر هدر رفت آن توسط مشترکان است که اگر ۵۰ درصد کاهش یابد در تابستان پیش رو با مشکلات کمتری روبرو خواهد شد.

• طرح انتقال آب از تهلاب هم یکی از پروژه های مهم برای شهر زاهدان به شمار می رود که نیاز است تا هرچه سریع تر به نتیجه برسد

جمشید رخشانی نسب بیان کرد: با توجه به مشکلات حوزه آب و فاضلاب این شرکت در عملکرد روزانه خود به دلیل ارتباط خانه به خانه و رو در رو با مشترکان کار سختی دارد اما با این وجود تا کنون توانسته عملکرد خوب و رضایت بخشی از خود به ثبت برساند.

وی افزود: یکی از مهمترین معضلات زاهدان در این حوزه هدر رفت بالای آب توسط مشترکان است و در برخی مواقع به وضوح می توان عده ای را دید که در خیابان ها با استفاده از شیلنگ و آب آشامیدنی خانگی اقدام به شستن خودرو می کنند و به هدر رفت آب بی توجه هستند.

فرماندار زاهدان ادامه داد: هر ساله در تابستان مناطقی از زاهدان با مشکل تنش آبی رو به رو می شوند در حالیکه اگر هدر رفت کاهش یابد عبور بی خطر و بدون تنشی از تابستان پیش رو خواهیم داشت بنابراین باید روی فرهنگسازی مصرف درست آب کار کرد.

وی با اشاره به اینکه آب یک ثروت ملی و مایه حیات است، گفت: طرح انتقال آب از تهلاب هم یکی از پروژه های مهم برای شهر زاهدان به شمار می رود که نیاز است تا هرچه سریع تر به نتیجه برسد.

پیش بینی برنامه‌های میان مدت توزیع آب در زاهدان برای پیشگیری از تنش آبی

سرپرست شرکت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان نیز اظهار کرد: برای عبور بدون تنش شهرستان زاهدان از تابستان پیش رو پیش بینی های میان مدت توزیع آب در نظر گرفته شده است.

فرهاد سرگلزائی افزود: هرساله در تابستان به دلیل بالارفتن میزان مصرف آب به ویژه در ساعات پیک مصرف شهر زاهدان با تنش هایی رو به می‌شد و اقداماتی برای کاهش این تنش ها صورت می‌گرفت و با توجه به حساسیت های زاهدان امسال نیز برنامه های میان مدتی برای مدیریت توزیع آب در نظر گرفته شده است.

• برای عبور بدون تنش شهرستان زاهدان از تابستان پیش رو پیش بینی های میان مدت توزیع آب در نظر گرفته شده است

وی بیان کرد: کنترل هوشمند شبکه یکی از اقداماتی است که در شهر زاهدان اجرایی شد و توسعه آن امروز از اهداف مهم برای این شهر به شمار می رود با تحقق آن توزیع آب در تمام نقاط زاهدان به طور هوشمند و عادلانه انجام خواهد شد که این اهمیت این طرح را بیشتر می کند.

سرپرست شرکت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان گفت: هرساله در تابستان به دلیل بالارفتن میزان مصرف آب به ویژه در ساعات پیک مصرف شهر زاهدان با تنش هایی رو به می‌شد و اقداماتی برای کاهش این تنش ها صورت می‌گرفت که با توجه به حساسیت های این شهر امسال نیز برنامه های میان مدتی برای مدیریت توزیع آب در نظر گرفته شده است.

وی افزود: کنترل هوشمند شبکه یکی از اقداماتی است که در شهر زاهدان اجرایی شد و توسعه آن امروز از اهداف مهم برای این شهر به شمار می رود با تحقق آن توزیع آب در تمام نقاط زاهدان به طور هوشمند و عادلانه انجام خواهد شد که این اهمیت این طرح را بیشتر می کند.

ضرورت شفاف‌سازی و پاسخ صادقانه به افکار عمومی در موضوع آب و حل مشکلات آن

نماینده ولی‌فقیه در سیستان و بلوچستان و امام جمعه زاهدان با اشاره به گلایه‌های مردمی مبنی بر اینکه سد ساخته شده اما صنایع پایین دستی برای آن در نظر گرفته نشده و این عامل سبب تبخیر آب می‌شود، گفت: شفاف‌سازی و پاسخ صادقانه به افکار عمومی در موضوع آب و حل مشکلات آن ضروری است.

آیت‌الله مصطفی محامی با اشاره به مشکلات حوزه آب در استان، بیان کرد: از بدو ورود به استان در جایگاه نمایندگی ولی‌فقیه سوالاتی در خصوص برخی طرح‌ها و اقدامات در حوزه آب داشتم که نه تنها پاسخی به آن‌ها داده نشد، بلکه ابهامات نیز برطرف نشد و گزارش‌هایی که ارائه شده، مطابق با واقع نیست.

• شفاف‌سازی و پاسخ صادقانه به افکار عمومی در موضوع آب و حل مشکلات آن ضروری است

وی با اشاره به طرح ۴۶هزار هکتاری در منطقه سیستان، افزود: در همان روزهای ابتدایی عنوان شد که اگر افغانستانی‌ها آب را قطع کنند چه می‌شود؟ اما مسوولان گفتند ما معاهده بین‌المللی داریم و چنین چیزی امکان پذیر نیست و البته بعدها مشخص شد افغانستان هیچ زمانی حقابه را نداده و اگر آبی به سوی منطقه سیستان آمده همان سر ریز سدها بوده است.

امام جمعه زاهدان ادامه داد: هم اکنون بحث شیرین کردن آب دریای عمان مطرح است اما بر اساس گزارش‌های ارائه شده از ناحیه دستگاه‌های متولی میزان بارندگی‌های سالیانه در سیستان و بلوچستان چند برابر آبی بود که از افغانستان می‌آمد؛ اما متأسفانه این آب هدر می‌رود و آب‌های سطحی و زیرسطحی ما به سمت پاکستان شیب دارد و آن‌ها هم به معاهده عمل نمی‌کنند و چاه‌هایی احداث و از این آب استفاده می‌کنند و در همین حال کشاورز ما نیازمند آب است و ما به علت ایجاد مشکلات زیست محیطی اجازه نمی‌دهیم از آن استفاده کند.

وی با انتقاد از عملکرد در برخی پروژه‌ها، گفت: در سفرهای مختلف شهرستانی مردم گلایه داشتند که سد ساخته شده اما صنایع پایین دستی برای آن در نظر گرفته نشده و این عامل سبب تبخیر آب می‌شود، سؤال اینجاست که با چه منطقی سدها را بدون صنایع پایین دشتی ساخته‌اند تا تبدیل به تشتک بخار شود؟ مسئولان در گذشته زمانی را برای اتمام برخی پروژه‌ها اعلام می‌کردند اما با گذشت یکسال از زمان اعلامی هم پروژه به اتمام نمی‌رسید و همه این‌ها موجب شده تا مردم به مسوولان بی‌اعتماد شوند.

آیت الله محامی اظهار کرد: مردم عادی هم وقتی سوال می‌کنند، انتظار پاسخ علمی دارند و نباید در پاسخ به آن‌ها طفره برویم و آن را به تعویق بیندازیم، امیدواریم پاسخ‌های صریح و راه‌حل‌های کارشناسی ارائه شود و شاهد بهبود وضعیت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان باشیم؛ انتظار داریم از این پس پاسخ‌ها روشن، علمی و اقناع‌کننده باشد و با کار و تلاش واقعی، نو شدن را در عمل و نتیجه کار حس کنیم.